CV Nasıl Hazırlanır? Öğrenci ve Yeni Mezun İçin Tam Rehber

CV neye yarıyor

CV'nin işi size iş bulmak değil; görüşmeye çağrılmanızı sağlamak. Bu ayrım, CV'yi yazarken verilen her kararı belirliyor.

İşe alım uzmanı bir ilana gelen yüzlerce başvuruyu tek tek okumuyor. İlk elemede her CV'ye ayrılan süre saniyelerle ölçülüyor ve o sürede aranan şey şu: bu kişi bu pozisyonun temel şartlarını karşılıyor mu?

Bu yüzden iyi CV, hayatınızı anlatan bir belge değil; bir ilana verilmiş cevap.

Öğrencilerin en sık yaptığı hata da burada başlıyor: tek bir CV hazırlayıp her yere göndermek. Aynı CV'nin bir yazılım stajına ve bir pazarlama stajına aynı derecede uygun olması mümkün değil.

Yapı: hangi bölümler, hangi sırada

Öğrenci ve yeni mezun CV'si için işleyen sıra:

Deneyimi olan mezunlarda 3 ve 4 yer değiştiriyor: deneyim üste, eğitim alta iniyor.

Fotoğraf konusunda tek kural yok. Türkiye'de yaygın ve genellikle sorun çıkarmıyor; uluslararası başvurularda birçok ülkede tercih edilmiyor. Koyacaksanız düz zeminde, net ve profesyonel bir kare olmalı.

İletişim bilgileri

En basit bölüm ama en çok küçük hata barındıran yer.

• E-posta profesyonel olmalı. Lise yıllarından kalma bir adres, ilk izlenimi tek satırda bozuyor. Ad-soyad temelli bir adres yeterli.
• Telefon doğru yazılmalı ve o numaraya gerçekten bakılmalı. Bilinmeyen numaradan gelen aramaları açmamak, süreçlerin sessizce kapanma sebebi.
• Şehir yeterli, tam adres gerekmiyor. Ev adresi yazmak hem gereksiz hem kişisel veri açısından fazla.
• LinkedIn bağlantısı varsa yazılmalı ve profil güncel olmalı. Boş bir profile bağlantı vermek, bağlantı vermemekten kötü.
• GitHub / portfolyo teknik alanlarda beklenen bir kalem.

Doğum tarihi, medeni durum, T.C. kimlik numarası ve askerlik durumu gibi bilgiler CV'de gerekmiyor. İstenmediği sürece yazmayın.

Kısa özet

CV'nin en üstündeki iki-üç satır, okunma ihtimali en yüksek bölüm. Bu yüzden en çok emek verilmesi gereken yer burası, ama çoğunlukla kalıp cümlelerle geçiştiriliyor.

İşlemeyen özet:

Bu metin herkes için doğru, dolayısıyla kimse için ayırt edici değil.

İşleyen özet:

Fark, sıfat kullanmamasında. İkinci metin ne yaptığını söylüyor; birincisi nasıl biri olduğunu iddia ediyor. İddia doğrulanamıyor, eylem doğrulanabiliyor.

Özet her başvuruda değişmeli: son cümle özellikle.

Eğitim

Öğrenciyken bu bölüm en üstte ve şunları içeriyor:

• Üniversite, fakülte, bölüm
• Başlangıç yılı - (beklenen) mezuniyet yılı
• Not ortalaması (iyiyse)
• İlgili dersler (pozisyonla bağlantılıysa, 3-5 tane)
• Değişim programı, çift anadal, yan dal

Not ortalaması konusunda pratik yaklaşım: 4 üzerinden 3'ün üzerindeyse yazın, altındaysa yazmayın. Yazılmaması dikkat çekmiyor; düşük yazılması dikkat çekiyor.

"İlgili dersler" satırı, deneyimi az olan öğrenciler için değerli bir alan. Veri analizi stajına başvuran birinin "Olasılık ve İstatistik, Veri Madenciliği, Yöneylem Araştırması" yazması, boş bir deneyim bölümünü dengeliyor.

Lise bilgisi, üniversiteye başladıktan sonra CV'den çıkarılmalı: özel bir durum yoksa (fen lisesi, uluslararası program) yer kaplamaktan başka işe yaramıyor.

Deneyim: en kritik bölüm

Öğrencilerin çoğu bu bölümü görev tanımı olarak yazıyor. Oysa aranan şey sonuç.

İşlemeyen yazım:

Bu üç madde, o stajda ne yaptığınızı değil, orada bulunduğunuzu anlatıyor. Üçüncü madde ise hiçbir şey söylemiyor.

İşleyen yazım:

Fark üç yerde: fiil somut, sayı var, çıktı belli.

Sayı vermek konusunda kritik uyarı: uydurmayın. Doğrulanamayacak bir sayı, mülakatta sorulduğunda cevapsız kalıyor ve tüm CV'nin güvenilirliğini düşürüyor. Gerçek sayı yoksa, kapsamı anlatan bir ifade kullanın: "sekiz haftalık dönemde", "altı markalık bir karşılaştırma", "üç kişilik ekipte".

Deneyiminiz yoksa

"Deneyimim yok" diyen öğrencilerin çoğunun aslında yazılabilecek deneyimi var:

Öğrenci topluluğu deneyimi özellikle hafife alınıyor. "Kulüpte etkinlik düzenledim" cümlesi zayıf; şu güçlü:

Bu satırlar; proje yönetimi, bütçe, iletişim ve ekip yönetimi becerilerini somut biçimde gösteriyor.

Projeler

Teknik alanlarda bu bölüm deneyimden bile önemli olabiliyor. Her proje için dört satır yeterli:

• Ad ve tarih
• Ne yaptığı: tek cümle, kullanıcı gözünden
• Nasıl yapıldığı: kullanılan teknoloji/yöntem
• Bağlantı: kod deposu, canlı demo ya da video

Bağlantı olmayan proje, iddia olarak kalıyor. Bağlantı verilecekse deponun düzenli olması gerekiyor: açıklama dosyası, ekran görüntüsü, nasıl çalıştırılacağı. Boş bir depoya verilen bağlantı zarar veriyor.

Okul projesi yazmak tamamen meşru; "okul projesi" olduğunu belirtmek de dürüstlük açısından doğru.

Beceriler

Bu bölümün en yaygın hatası, yüzde çubukları ve yıldızlar. "Python: %80" ifadesi hiçbir şey ölçmüyor ve okuyan kişi buna güvenmiyor.

İşleyen yaklaşım, becerileri gruplayıp seviyeyi kelimeyle belirtmek:

Seviye belirtirken dürüst olmak gerekiyor: mülakatta "temel" yazdığınız bir konudan soru gelirse beklenti düşük olur; "ileri" yazdığınız konudan gelirse yüksek.

Herkesin yazdığı ve hiçbir şey ifade etmeyen beceriler ("MS Office", "takım çalışması", "iletişim becerisi") yer kaplamaktan başka işe yaramıyor. Bunlar CV'de değil, deneyim maddelerinin içinde kanıtlanmalı.

Biçim ve teknik ayrıntılar

CV'lerin önemli bir kısmı, içeriği okunmadan önce bir yazılımdan geçiyor (bkz. ATS). Bu yüzden biçim, estetikten önce okunabilirlik meselesi.

• Tek sütun kullanın. İki sütunlu tasarımlar bazı sistemlerde karışık okunuyor.
• Standart başlıklar yazın. "Deneyim", "Eğitim", "Beceriler". Yaratıcı başlıklar eşleşmiyor.
• Metin kutusu ve tablo kullanmayın. İçindeki metin okunamayabiliyor.
• Görsel, ikon ve grafikten kaçının. Estetik katkısı, kaybettirdiği bilginin yanında küçük.
• PDF gönderin (ilan aksini söylemiyorsa). Görsel olarak dondurulmuş, metin katmanı sağlam bir PDF.
• Dosya adı anlamlı olsun. cv.pdf yerine ad-soyad-cv.pdf; işe alım uzmanının klasöründe onlarca aynı isimli dosya oluyor.
• Uzunluk: bir sayfa. Öğrenci ve yeni mezun için iki sayfa neredeyse hiçbir zaman gerekmiyor.

Yazı tipi konusunda süslü tercihler işe yaramıyor; okunaklı ve yaygın bir yazı tipi, 10-12 punto yeterli. Kenar boşluklarını daraltarak yer açmak, sayfayı sıkışık gösteriyor: bunun yerine gereksiz maddeleri çıkarmak daha iyi.

Her başvuruya uyarlamak

Tek CV'yle her yere başvurmak, en yaygın ve en maliyetli hata. Uyarlama tamamen yeniden yazmak anlamına gelmiyor; üç yerde küçük değişiklik yeterli:

1. Özet cümlesi: hedef pozisyona göre.
2. Deneyim maddelerinin sırası: ilgili olan üste.
3. Beceriler: ilanda geçen ve gerçekten sahip olduklarınız öne.

İlanı okuyup tekrar eden anahtar kelimeleri işaretlemek, bu üç adımı beş dakikada yapmayı sağlıyor.

Sık yapılan on hata

1. Tek CV'yi her yere göndermek.
2. Görev tanımı yazmak, sonuç yazmamak.
3. Sıfatlarla dolu özet.
4. Uydurulmuş ya da abartılmış sayılar.
5. Doğrulanamayacak dil ve beceri seviyeleri.
6. İki sayfayı geçmek.
7. Yüzde çubukları ve yıldızlar.
8. Boş bir portfolyo ya da profil bağlantısı.
9. Yazım ve noktalama hataları: dikkatsizliğin en görünür işareti.
10. Güncellenmemiş tarihler ("halen devam ediyor" yazan bitmiş staj).

Dokuzuncu madde küçük görünüyor ama en sert elemeyi yapan hatalardan biri. CV'yi göndermeden önce yüksek sesle okumak, hataların çoğunu yakalıyor.

Kontrol listesi

Göndermeden önce:

Sık sorulanlar

Fotoğraf koymalı mıyım? Türkiye'de yaygın ve genellikle sorun değil. Uluslararası başvurularda birçok ülkede tercih edilmiyor; ilana ve ülkeye göre karar verin.

Referans yazmalı mıyım? CV'ye referans kişilerinin bilgilerini yazmak gerekmiyor. "Talep hâlinde sunulur" satırı da yer kaplıyor. Referans, süreç ilerlediğinde ayrıca isteniyor.

Not ortalamam düşük, ne yapmalıyım? Yazmayın ve o alanı proje, deneyim ve beceriyle doldurun. Ortalama sorulursa dürüst cevap verin.

İngilizce mi Türkçe mi? İlan hangi dildeyse o dilde. Çok uluslu şirketlerde ve ilan İngilizceyse İngilizce; yerel başvurularda Türkçe. İkisini de hazır tutmak en pratiği.

CV'mi kim kontrol etmeli? Alanı bilen biri ve alanı bilmeyen biri. İlki içeriği, ikincisi anlaşılırlığı test ediyor. Üniversitelerin kariyer merkezleri de bu hizmeti veriyor ve çoğu öğrenci varlığından haberdar değil.

Özet

CV, hayatınızı anlatan bir belge değil bir ilana verilmiş cevaptır. Görev tanımı değil sonuç yazılmalı, sayılar gerçek olmalı, özet sıfatlardan arındırılmalı ve her başvuruda üç yerde küçük uyarlama yapılmalı. Biçimde tek sütun, standart başlık ve PDF; uzunlukta bir sayfa. Deneyimi olmadığını düşünen öğrencilerin çoğunun aslında yazılabilecek deneyimi var: topluluk görevleri, projeler ve yarışmalar, doğru yazıldığında staj deneyimi kadar güçlü.