NotebookLM Nedir? Ders Notlarıyla Çalışan Yapay Zeka

NotebookLM, Google'ın yüklediğin kaynaklara dayanarak çalışan yapay zeka aracı. Sıradan bir sohbet asistanı genel bilgisinden cevap verirken, NotebookLM senin ders notlarına, makalelerine ve videolarına bakarak cevap veriyor ve her cevabın hangi kaynaktan geldiğini gösteriyor. Google, Temmuz 2026'da aracın adını Gemini Notebook olarak değiştirdi. Bu yazıda aracın ne olduğunu, sesli özet özelliğini, ücretsiz kullanımını ve öğrencilerin ders çalışırken nasıl faydalanabileceğini Google'ın kendi sayfalarına dayanarak anlatıyoruz.

NotebookLM nedir?

Google'ın tanımına göre NotebookLM, kaynaklarını analiz eden bir araştırma aracı ve düşünme ortağı. Kaynaklarını yüklediğinde araç, cevaplarını bu malzemeye dayandırıyor ve alıntılar ile kaynak göstererek sunuyor.

Bu yaklaşımın öğrenci için önemi büyük: cevabın ders notundaki hangi cümleye dayandığını görebildiğin için bilgiyi kontrol etmek kolaylaşıyor.

Yeni adı: Gemini Notebook

Google'ın Temmuz 2026'daki duyurusuna göre NotebookLM'in adı Gemini Notebook oldu. Ürün bağımsız bir araç olarak kalıyor, ama Google'ın diğer yapay zeka ürünleriyle daha sıkı bütünleşiyor: not defterleri Gemini uygulamasının içinden de oluşturulabiliyor ve iki taraf arasında eşitleniyor. Aynı duyuruda her not defterine kod çalıştırabilen güvenli bir bulut bilgisayarı eklendiği, böylece kaynaklara dayalı veri analizi yapılabileceği belirtiliyor. Yeni ad ve logonun farklı arayüzlerde haftalar içinde görüneceği açıklandı; bu yüzden bir süre iki ada da rastlayabilirsin.

Hangi kaynaklar yüklenebilir?

Google'ın duyurularına göre not defterine şunlar eklenebiliyor:

• PDF dosyaları
• Google Dokümanlar ve Google Slaytlar
• Web siteleri
• Herkese açık YouTube videoları
• Ses dosyaları

Google'a göre ücretsiz kullanıcılar bir not defterine 50'ye kadar kaynak ekleyebiliyor.

Sesli özetler

Aracın en çok ilgi gören özelliklerinden biri sesli özet. Google'ın tanımına göre bu özellikte iki yapay zeka sunucu, yüklediğin kaynaklar üzerine bir sohbet ediyor: ana konuları özetliyor, konular arasında bağlantı kuruyor ve bunu bir podcast havasında anlatıyor.

Google'a göre sesli özetler ücretsiz sürümde de kullanılabiliyor ve 50'den fazla dilde sunuluyor. Varsayılan biçimin yanında farklı biçimler de seçilebiliyor.

Öğrenci için ne işe yarar?

• Ders notlarını özetlemek: Bir dönemin notlarını yükleyip konu konu özet istemek.
• Sınava hazırlık: Kaynaklarına dayalı deneme soruları hazırlatmak ve cevapları kaynaktan kontrol etmek.
• Yolda tekrar: Sesli özeti dinleyerek otobüste ya da yürürken konuyu tekrar etmek.
• Uzun videolar: Bir ders videosunu yükleyip ana noktalarını sormak.
• Proje araştırması: Bir projenin makalelerini tek yerde toplayıp aralarındaki bağlantıları sormak.

Nasıl başlanır?

1. Google hesabınla aracın sitesine gir ve yeni bir not defteri oluştur.
2. Bir dersin notlarını, slaytlarını ya da makalelerini kaynak olarak ekle.
3. Önce genel bir soruyla başla: "Bu kaynakların ana konuları neler?"
4. Cevaplardaki kaynak işaretlerine tıklayıp ilgili yeri kontrol et.
5. Bir sesli özet oluşturup dinle.

Dikkat edilecekler

• Kaynak kalitesi: Araç, yüklediğin kaynaklara dayanır. Kaynak eksik ya da hatalıysa cevap da öyle olur.
• Kontrol et: Kaynak gösterme özelliği, kontrol etmeyi kolaylaştırır ama kontrol etme sorumluluğunu kaldırmaz.
• Telif ve paylaşım: Ders materyallerini ve başkalarının eserlerini herkese açık biçimde paylaşmadan önce hakları düşün.
• Okul hesabı: Bazı üniversiteler Google Workspace for Education hesaplarında bu aracı sunuyor; Google, eğitim müşterileri için aracı kurumsal düzeyde veri koruması olan temel hizmetler arasına aldığını duyurmuştu. Okulunun hesabı varsa onu kullanmak daha uygun olabilir.
• Akademik dürüstlük: Özet ve notlar anlamak içindir; ödevi aracın yazdığı metinle teslim etmek, dersin kurallarına aykırı olabilir. Ayrıntılar için Ödev ve Sınavda Yapay Zeka Kullanımı yazısına bakabilirsin.

Sınav haftası için örnek plan

Bir dersin sınavına bir hafta kala aracı şöyle kullanabilirsin:

• 1. gün: Bütün ders notlarını ve slaytları tek bir not defterine yükle ve konu listesini çıkart.
• 2. ve 3. gün: Her konu için özet iste; özetteki kaynak işaretlerinden notlardaki ilgili yeri açıp oku.
• 4. gün: Sesli özet oluştur ve dinlerken anlamadığın yerleri not et.
• 5. gün: Kaynaklara dayalı sorular hazırlat; cevapları önce kendin yaz, sonra kaynakla karşılaştır.
• 6. gün: Zayıf olduğun konulara geri dön ve ders sorumlusuna sormak istediğin noktaları listele.

Kurum ya da iş yeri adına kullanırken

NotebookLM ile kendi ödevin ya da projen üzerinde çalışmak senin kararın. Staj yaptığın şirketin, çalıştığın kurumun ya da bir müşterinin işini yaparken durum değişir: araca yazdığın ya da yüklediğin her bilgi, sahibinin kurallarına tabidir. Bunu bilen az, sorun çoğu zaman bir müşteri dosyası yanlış araca girildikten sonra fark ediliyor. Kurum adına yapay zeka kullanmadan önce üç soruyu netleştir:

• Veri kimin? Kurum adına yaptığın işte metin, tablo, kod ya da belge çoğu zaman sana değil; kuruma, müşterisine ya da iş ortağına aittir.
• Yazılı bir yapay zeka politikası var mı? Varsa oku. Yoksa işe başlamadan önce yöneticine ya da sorumlu birime sor.
• Hangi araç, hangi hesap, hangi bilgi? Politika belirli araçlara, kurumsal hesaplara ya da belirli bilgi türlerine izin veriyorsa yalnızca o sınırlar içinde kullan. Kişisel hesabınla kurum verisi girmek, iyi niyetle yapılsa bile kurala aykırı olabilir.

NotebookLM'e yüklediğin her belge, aracın okuyup kullandığı bir kaynak olur. Ders notların için sorun yok; şirketin raporları, sözleşmeleri ya da müşteri dosyaları için önce politikaya bak.

KVKK'nın 2026'da yayımladığı iş yeri dokümanı, kurumun bilgisi ve onayı dışında kullanılan yapay zeka araçlarını, yani gölge yapay zekayı, kişisel veriler ve ticari sırlar için başlıca risklerden biri olarak ele alıyor. Kurumların bu kuralları nasıl yazdığını ve bir politikada neler bulunduğunu Şirketler İçin Yapay Zeka Politikası yazısında anlattık.

Sıkça sorulan sorular

NotebookLM ile Gemini Notebook aynı şey mi?

Evet. Google, Temmuz 2026'da NotebookLM'in adını Gemini Notebook olarak değiştirdi. Ürün bağımsız bir araç olarak devam ediyor.

NotebookLM ücretsiz mi?

Evet, ücretsiz bir sürümü var. Google'a göre ücretsiz kullanıcılar bir not defterine 50'ye kadar kaynak ekleyebiliyor ve sesli özetleri kullanabiliyor.

Sesli özet Türkçe mi?

Google'a göre sesli özetler 50'den fazla dilde sunuluyor. Kullanmadan önce dil ayarlarını kontrol et.

NotebookLM ile ChatGPT arasındaki fark nedir?

NotebookLM cevaplarını öncelikle yüklediğin kaynaklara dayandırıyor ve kaynak gösteriyor. Genel sohbet asistanları ise geniş bir genel bilgiyle cevap veriyor.

Gemini Notebook'a yüklediğim notlar başkalarıyla paylaşılır mı?

Not defterini paylaşmadığın sürece kaynakların senin hesabında kalır. Paylaşım ayarlarını ve okul hesabının kurallarını kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.

Sesli özete güvenebilir miyim?

Sesli özet yüklediğin kaynaklara dayanır, ama özetleme sırasında ayrıntılar kaybolabilir ya da yanlış yorumlanabilir. Önemli noktaları kaynağın kendisinden kontrol et.

Kaynaklar